DIVE

PARTNER MERYTORYCZNY NARZĘDZIA: Maciej Pieńkowski

DIVE jest bazującą na cyklu PDCA metodą rozwiązywania problemów, która stosowana jest przede wszystkim w firmach z branży lotniczej. Określa ona strukturę kroków, jakie niezbędne są do podjęcia w celu zidentyfikowania przyczyn źródłowych problemu oraz określenia działań prewencyjnych. DIVE składa się z następujących etapów zaprezentowanych na rysunku nr 1.

Rysunek 1. Kroki procesu DIVE.

Źródło: opracowanie własne

Define (Definicja)

Etap Define rozpoczyna się od powołania interdyscyplinarnego zespołu, który pracować będzie nad rozwiązaniem określonego problemu. Zespół powinien składać się z ekspertów badanego tematu, właściciela procesu, którego dotyczy problem, oraz lidera projektu, który prowadzić będzie grupę przez poszczególne kroki procesu DIVE.

Powołany zespół w pierwszej kolejności powinien zapewnić wdrożenie akcji korekcyjnych, w celu powstrzymania problemu przed rozprzestrzenianiem. Kiedy to nastąpi, należy dokonać szczegółowej definicji problemu, np. odpowiadając na pytania z metody 5W1H:

– When: Kiedy wystąpił problem?

– Where: Gdzie wystąpił problem?

– What: Co jest istotą problemu?

– Who: Kto wykrył problem, kto jest uczestniczy w procesie, w którym występuje problem?

– Why: Dlaczego problem jest dla nas istotny?

– How much: Jaka jest skala problemu?

W celu prawidłowego zdefiniowania problemu, należy go także odpowiednio udokumentować używając zdjęć, wykresów (np. histogramów, diagramów przebiegu) czy map procesu.

Wyjście z etapu Define:

• Zespół powołany
• Problem zdefiniowany
• Cel projektu określony
• Plan dalszego postępowania stworzony

Przykładowe narzędzia do wykorzystania w etapie Define:

• Wykres Pareto
• Diagram koncentracji
• Histogram
• Mapa procesu
• Karta przebiegu
• 5W1H
• Drzewo definicji problemu

Investigate (Badanie)

Etap Investigate ma na celu zidentyfikowanie potencjalnych przyczyn źródłowych problemu. Rozpoczyna się on najczęściej od określenia grupy czynników, które potencjalnie mogły doprowadzić do wystąpienia defektu. W tym celu najczęściej wykorzystywanym narzędziem jest burza mózgów, która wspierana może być diagramem Ishikawy lub mapami procesu.

W zależności od typu problemu, w ramach fazy Investigate proponowane są dwa podejścia do zidentyfikowania przyczyn źródłowych: heurystyczne i analityczne. Ich kroki przedstawiono na rysunku nr 2.

Podejście heurystyczne wykorzystywane jest w sytuacjach, kiedy zebranie wiarygodnych danych liczbowych jest niemożliwe. Dotyczy to najczęściej problemów unikalnych, które występują pojedynczo, takich jak np. wypadki przy pracy. W ramach podejścia heurystycznego wykorzystywana jest ekspercka wiedza członków zespołu projektowego, których zadaniem jest wyselekcjonowanie najbardziej prawdopodobnych czynników oraz określenie potencjalnych przyczyn źródłowych, np. za pomocą techniki grupowej nominacji lub 5 x dlaczego.

Podejście analityczne dotyczy problemów, których rozwiązanie wymaga interpretacji danych liczbowych. Rozpocząć powinno się od zdefiniowania, jakie dane wymagają zebrania a następnie przeprowadzenia analizy systemu pomiarowego. Po potwierdzeniu skuteczności przyrządów mierniczych, dane powinny zostać zebrane i zinterpretowane. Z pomocą odpowiednio dobranej strategii zbierania i analizowania danych, identyfikowane są potencjalne przyczyny źródłowe problemu.

Rysunek 2. Podejścia do identyfikowania potencjalnych przyczyn źródłowych wykorzystywane w fazie Investigate

Źródło: opracowanie własne

Wyjście z etapu Investigate:

• System pomiarowy potwierdzony
• Potencjalne przyczyny źródłowe zidentyfikowane

Przykładowe narzędzia do wykorzystania w etapie Investigate:

• Diagram drzewa błędów
• Gage R&R
• Diagram procesu
• Projektowanie eksperymentów
• Diagram Ishikawy
• 5 x Dlaczego
• FMEA
• Burza mózgów
• Diagram drzewa zdarzeń

Verify

Pierwszym krokiem fazy Verify jest potwierdzenie zidentyfikowanych wcześniej potencjalnych przyczyn źródłowych. Aby tego dokonać, podejmowana jest próba odtworzenia problemu, sterując wskazanymi elementami procesu.  Umiejętność „włączenia” i „wyłączenia” problemu, uważana jest tym samym za ostateczne potwierdzenie, że zidentyfikowano właściwe przyczyny źródłowe.

Następnym etapem fazy Verify, jest określenie rozwiązań, które w przyszłości zapobiegną występowaniu danego defektu. Zdefiniowane działania powinny spełniać kryteria zapobiegania błędom („Mistake Proofing”) na poziomach 1, 2 lub 3.

• Poziom 1 – rozwiązanie uniemożliwiające popełnienie błędu (tak zwane „poke yoke”).
• Poziom 2 – rozwiązanie utrudniające popełnienie błędu lub wizualnie sygnalizujące możliwość jego wystąpienia.
• Poziom 3 – rozwiązanie informujące o możliwości popełnienia błędu (np. prace standardowe) lub wizualnie sygnalizujące jego popełnienie.

Wyjście z etapu Verify:

• Przyczyny źródłowe potwierdzone
• Rozwiązania zapobiegawcze zdefiniowane
• Zdefiniowane poziomy zapobiegania błędom

Przykładowe narzędzia do wykorzystania w etapie Verify:

• Scatter Diagram
• Diagram przebiegu
• Karty kontrolne
• Histogram
• Macierz wyboru rozwiązań
• Projektowanie eksperymentów
• Diagramy Multi-Vari

Ensure

Faza Ensure ma na celu wdrożenie zdefiniowanych działań zapobiegawczych oraz zapewnienie, że przyniosły one pożądany skutek. Kontrola efektów wdrożenia realizowana może być za pomocą kart kontrolnych, histogramów lub kart wyników.

Jeśli osiągnięte wyniki są satysfakcjonujące, wdrożone rozwiązania powinny zostać ustandaryzowane. Wnioski z zakończonego procesu DIVE powinny zostać zakomunikowane w całej firmie, w celu dzielenie się najlepszymi praktykami oraz przedstawienia historii sukcesu.

Wyjście z etapu Ensure:

• Rozwiązania wdrożone
• Cele projektu osiągnięte
• Najlepsze praktyki udokumentowane
• Historia sukcesu zakomunikowana w firmie

Przykładowe narzędzia do wykorzystania w etapie Ensure:

• Karty kontrolne
• Karty przebiegu
• Histogram
• FMEA

Wykres słonia