7 + 1 STRAT

PARTNER MERYTORYCZNY NARZĘDZIA: Olimpia Niziołek

Muda – rodzaje strat.

Muda w języku japońskim oznacza marnotrawstwo, stratę, coś zbędnego. Określenie Muda wywodzi się z systemu produkcyjnego Toyoty, który definiuje 7 rodzajów strat. Do tych 7 strat zaczęto dołączać jeszcze jedną, ósmą – niewykorzystany potencjał ludzki. Mówiąc o stratach należy sobie uświadomić, że marnotrawstwem jest wszystko to, co nie generuje wartości dodanej, to za co klient nie chce płacić. Straty mogą powstawać w każdym procesie.

Strata 1 – Nadprodukcja

Wyprodukowałeś za dużo i nie to co chciał klient!!! Nikt nie zamówił produktu. Nadprodukcja – najgorsza, najbardziej kosztowna ze strat. Produkujesz więcej niż klient zamówił, niż jest w danym momencie potrzebne. W realizację produkcji, procesów wspierających, logistycznych wkładasz wszystko czym dysponujesz w firmie – materiały, czas, pracę ludzi, maszyny, media, powierzchnię. Inwestujesz a nie zarabiasz, gdyż nie sprzedajesz. Nie masz pewności czy kiedykolwiek sprzedasz wyprodukowany towar gdyż nie masz pokrycia w zamówieniach. W rezultacie może się okazać, że na wyprodukowany towar nie ma w ogóle popytu i całość będzie należało zezłomować, zutylizować a to rodzi kolejne koszty. Z nadprodukcji wynika kolejna strata – ZAPASY.

Strata 2 – Zapasy

Zapas to nic innego jak nadmierna produkcja w toku (WIP – work in progress). Zapas to nadmiar części, materiałów przed, w trakcie i po produkcji. Zapas po produkcji został opisany powyżej. Zapas przed i w trakcie produkcji obejmuje materiały, detale, komponenty  leżące i czekające na magazynach, czekające na kolejną operację w toku procesu produkcyjnego. Zapasy w biurze to nadmierna ilość instrukcji, procedur, pliki zapasowe, dokumentacja trzymana „bo może się przyda”, nadmierna ilość tonerów, papieru do drukarki, krzeseł, biurek, komputerów i drukarek. Zapas to zamrożony kapitał. Z punktu widzenia ekonomicznego zapasy dzielimy na

• zapasy bieżące – są to zapasy, pozwalające na realizację produkcji bez zakłóceń – w przepływie ciągłym na linii nie mamy w ogóle zapasu, dostawa zgodnie z zasadą just in time (dokładnie na czas w wyznaczonym miejscu). Ponadto celem ograniczenia zapasów firmy często wprowadzają system Kanban.
• Zapasy nadmierne – zapas, który przekracza wielkość niezbędną do utrzymania ciągłości produkcji
• Zapasy zbędne – materiały i komponenty, których firma nie wykorzysta.

Zapasy nadmierne i zapasy zbędne generują straty w firmie.

Strata 3 – Wady jakościowe

Wady jakościowe to każda niezgodność w stosunku do wymagań klienta. To również każdy defekt półproduktu, materiału, który powoduje brak możliwości jego użycia w procesie i konieczność np. złomowania. Są to straty w czystej postaci. Wady jakościowe nie zawsze są tak łatwo dostrzegalne. Często detal wadliwy zostaje naprawiony i wraca do procesu produkcyjnego. To jest również strata! Poświęciliśmy na naprawę czas i zasoby, które mogliśmy dedykować do innych operacji. Proces został wykonany podwójnie a to są koszty. Wady jakościowe występują również w biznesie – są to na przykład błędy w ofercie, w wycenie, na fakturach, błędne dane w zamówieniach, zamówienie innej niż wymagana ilości materiałów, innych materiałów niż mówi specyfikacja, błędy w raportach, błędnie opracowany proces technologiczny.

Strata 4 – Niepotrzebny ruch

Zbędny ruch może obejmować zarówno pracę człowieka jak i maszyn. W przypadku pracownika stratą będzie nadmierne chodzenie (po narzędzia, komponenty, dokumentację), schylanie, podnoszenie, otwieranie opakowań, przestawianie pojemników, palet, szukanie dokumentacji, narzędzi, komponentów. Niepotrzebny ruch to również udawanie się pracownika – operatora do rozdzielni, narzędziowni bądź na inne stanowisko pracy po detale, narzędzia czy dokumentację.

W przypadku maszyny możemy mieć do czynienia z pobieraniem narzędzi do obróbki, nadmiernymi odjazdami i przyjazdami.

Strata 5 – Zbędny transport

Z punktu widzenia wartości dodanej w produkcji transport jest zawsze stratą. Transport powoduje możliwość uszkodzeń, wymaga zapewnienia powierzchni, wózków transportowych i pracowników do ich obsługi. Ponadto transport stwarza zagrożenie bezpieczeństwa pracy. Transportowane detale, komponenty trafiają zwykle nie od razu na linię produkcyjną, tylko na regały lub palety na hali produkcyjnej a to rodzi nam stratę w postaci zapasu w toku produkcji.

Strata 6 – Powtarzanie, nadmierne przetwarzanie

Jest to ten rodzaj straty, który zwykle jest niedostrzegany. Operator celem zapewnienia najwyższej jakości po wyprodukowaniu jednej sztuki zatrzymuje maszynę i weryfikuje detal. Technolog pisząc proces co operację produkcyjną dodaje operację kontrolną. Pracownik umysłowy tworzy dokument, raport a następnie daje do weryfikacji drugiemu pracownikowi. Pracownik, który się spóźnił do pracy wystawia wniosek o spóźnienie i drugi, odrębny wniosek o odpracowanie tego spóźnienia – mimo, że regulamin mówi, że spóźnienie musi być opracowane w tym dniu co nastąpiło a pracownik by wejść do firmy musi odbić kartę co widać w systemie. Pracownik umysłowy kopiuje dokument do przetworzenia z dysku sieciowego na pulpit, tam wprowadza dane, następnie gotowy plik zapisuje i na pulpicie i na dysku sieciowym.

Strata 7 – Oczekiwanie

Oczekiwanie na podpis, zatwierdzenie, decyzję, materiał, komponent, dokumentację…

Pracownik umysłowy drukuje np. kontrakt – puszcza druk na drukarkę, idzie do niej a następnie czeka aż dokument się wydrukuje. Odejść mu nie wolno – drukowanie jest na login, czeka więc i nic w tym czasie nie robi. Podobnie wygląda kopiowanie i skanowanie dokumentacji.

Maszyna czeka na pracę – po zakończeniu cyklu maszyna czeka na załadowanie nowych narzędzi, materiału, ustawienie programu – nie pracuje więc generuje stratę. Linia produkcyjna nie pracuje z powodu braku komponentów, błędnej dokumentacji, braku narzędzi – jest to strata.

Oczekiwanie komponentów na obróbkę – przed maszyną, gdzie powstają wąskie gardła.

Nie działa system – nie generują się przewodniki produkcyjne – produkcja stoi i czeka – strata.

Strata 8 – Potencjał ludzki

Zdarza się, że pracownicy pracują poniżej swoich możliwości. Posiadają unikatowe kompetencje, wiedzę, uprawnienia, których firma nie wykorzystuje, Zdarza się, że przełożenie nie słuchają pomysłów, sugestii pracowników, w ten sposób marnują szansę na usprawnienie procesu, uniknięcie strat.